آموزش ترجمه شعر

آموزش ترجمه شعر

ترجمهٔ شعر یک هنر است

یکی از سخت‌ترین ترجمه‌ها، ترجمهٔ شعرها است. برای ترجمهٔ یک شعر فرد باید تجربهٔ بسیار بالایی داشته باشد. کسی که اقدام به ترجمهٔ شعر می‌کند باید دارای ذوق و قریحهٔ شاعری در وجودش باشد و با عشق و علاقه به ترجمهٔ شعر بپردازد. طبقه‌بندی اشعار و نوع آن‌ها بر اساس قالب‌های اشعار و طول وزنی مصراع‌ها و شیوه به کار بردن قافیه تقسیم‌بندی می‌شود. انواع طبقه‌بندی و نوع اشعار به قصیده، غزل، رباعی، ترجیع‌بند، ترکیب‌بند، مثنوی، مستزاد و مسمط می‌توان اشاره کرد. البته نوع دیگری هم تقسیم‌بندی داریم که اشعار را بر اساس آن گروه‌بندی به کنیم به نام‌های رزم، بزم، رثا، خمریه، مدح و غزل است. با توجه به سنوات و تجربیات گذشته اشعاری که اساس تقسیم‌بندی آن‌ها قالب شعر است کمتر از دیگر طبقه‌بندی‌ها مورد تغییر واقع می‌شوند. مثلاً اگر اساس طبقه‌بندی ما معنای اشعار و مفهوم کلی شعر باشد در این‌گونه موارد دیده‌شده است که شعر تغییراتی درش اعمال‌شده است. علت این تغییرات در اشعار معنایی این است که با افزایش گوناگونی معنایی و اشعار طبق نظر مترجمی است که آن شعر را به زبان مقصد ترجمه می‌کند و این خود باعث تغییر با شعر اصلی می‌شود.

 

ترجمهٔ یک شعر و شرایط آن

برای تقسیم‌بندی اشعار حالت‌های گوناگونی دارد یکی از نوع‌های تقسیم‌بندی یونانی است که جزوه ساده‌ترین نوع تقسیم‌بندی به‌حساب می‌آید. این تقسیم‌بندی یونانی خود به دو نوع حماسی و غنائی گروه‌بندی می‌شود. سبک شعر غنائی بیشتر از دیگر اشعار ملموس باهنر است و باهنر ارتباط نزدیکی دارد زیرا در این نوع شعر برروی معنای شعر کمتر مانور داده می‌شود. یکی از شاعران معروف آلمانی به نام گوته دریکی از کتاب‌هایش در مورد انواع شعرها به این صورت نوشته است: شعر سه نوع بیشتر ندارد. شعری که با وضوح و روشنی داستانی را بیان می‌کند، شعری که از شور و هیجان منبع می‌گیرد و شعری که فرد یا کاری را تجسم می‌کند.

با این تفاسیر شما وقتی می‌خواهید یک شعر را ترجمه کنید باید بیاید خودتان را به‌جای آن شاعر قرار دهید حس و حال شاعر را در خود بگنجانید و شعر را مطالعه کنید تا به‌خوبی بفهمید که منظور شاعر از این اشعارش کدام‌یک از حالات تقسیم‌بندی اشعار می‌باشد. با همه‌ی این موارد نوع ترجمهٔ شعر که مترجم بر روی آن کار می‌کند را شرایط موجود بین شاعر؛ مترجم و مخاطبان تعیین می‌کند که در اینجا آشنایی مترجم به سبک و سیاق اشعار و آشنایی او با گروه‌بندی‌ها به او اجازهٔ این ترجمه و تعیین نوع آن را می‌دهد.

برای شناسایی اصل موضوع سخن شاعر در شعرهایش باید مطالعه بر روی دیگر آثارش داشته باشید و شناختن سبک شعر گویی او از خواندن کتاب‌هایش میسر است البته ترجمهٔ آن به مهارت مترجم در امر ترجمهٔ شعر و استعداد و ظرفیت‌های هنری  او مربوط می‌شود. مترجم بسته به این موارد ذکرشده می‌تواند معنای موجود در شعر را به شیوه‌های هنرمندانه باعلاقه‌ی فردی وی به ترجمهٔ اشعار آن‌ها را ترجمه کند هدف از ترجمهٔ ماهرانهٔ اشعار تأثیر گداری بسزای آن بر روی خواننده است و هر که در ترجمهٔ اشعار بتواند با کلامش بیشترین تأثیر را بگذارد و معنی شعر را به بهترین نحوی برساند درواقع قدم بهتری درراه موفقیت در ترجمهٔ اشعار گذاشته است.

در بعضی از موارد دیده می‌شود که موضوع آن کلام شعر مطرح نمی‌باشد و مبحث قابل‌تأمل حالت روحی شعر است که ما آن را در اولویت کار قرار می‌دهیم که این حالات روحی که تحت تأثیر برخورد با پدیده‌های پیرامون شاعر و واقعیت‌های زندگی او که چه مسیری را در زندگی پشت سر گذاشته است ایجاد می‌شود و به عبارتی همین حالات موجب می‌شود که شعر را به وجود می‌آورد و شاعر احساسات خود را به قلم بیاورد. یک مترجم باید مدنظر داشته باشد که هر اشعاری که دست اوست از تمامی احساسات شاعر آمده است و فرد برای ترجمه آن باید نهایت ظرافت و دقت خود را به کار گیرد تا حامل تمامی احساسات و عواطف انسانی شاعر در شعر باشد.

با توجه به مطالب فوق کار ترجمهٔ یک کار فوق‌العاده حرفه‌ای و تخصصی است و فرد باید به هنر آشنا و دارای طبع هنرمندانه در خود باشد. برای داشتن یک خروجی شعر مناسب باید توسط مترجمی انجام گیرد که دارای مهارت کافی، طبع شاعرانه و ماهر در امر ترجمه انجام شد. ترجمهٔ شعر با توجه به نوع شکل به چندین صورت انجام می‌گیرد:

 در بعضی از اشعار باید به‌صورت کلمه به کلمه معنا کنیم و جزء به جزء شعر را در ترجمهٔ آورده شده انتقال دهیم. در بعضی موارد با توجه به سبک شعر ترجمهٔ دقیق آن امکان‌پذیر نیست و مترجم باید شعر موردنظر را ازلحاظ معنا و ساختار موردبازسازی قرار دهد و سپس به ترجمهٔ شعر بپردازد که البته نکته حائز اهمیت این است که مترجم در حین انجام این کار باید تمامی دقت و مهارت خود را به کار گیرد تا ساختار و رنگ و بوی شعر و سبک شاعر تغییری پیدا نکند.

علت توصیهٔ ما به اینکه مترجم باید به هنر و شاعران آشنایی داشته باشد به‌این‌علت است که سبک و نوع شیوه بیان هر شاعری منحصربه‌فرد است و این سبک با دیگر شاعران در خلق اشعار هنرمندانه متفاوت می‌باشد. مترجم شعر باید با سبک‌های نوشتاری شاعران مختلف آشنایی کامل داشته باشد در انتقال مفاهیم، ترجمه شعر و انتقال احساسات نهفته در شعر امانت‌دار باشد.

نکتهٔ مهم دیگر که در ترجمهٔ شعر باید رعایت شود این است که برای هر سبک از شعری از هر شاعری رعایت و حفظ آرایه‌ها، وزن‌های شعرها و دیگر بخش‌های ضروری آن امری حیاتی است.

 

قالب‌های رایج اشعار انگلیسی و آشنایی با ترجمهٔ این قالب‌ها

وقتی یک مترجم بخواهد شعری را ترجمه کند در قدم اول باید قالب‌های رایج اشعار در زبان مقصد را بداند. در اینجا قالب‌های معروف شعری‌های انگلیسی را آورده‌ایم که به شرح زیر است:

Ode، elegy، free verse، cinquian، ballad، sonnet، balnk verse، Acrostic، limerick، triolet، epic

Ode: موضوعات این شعر در محور ستایش افراد، توصیف‌های عقلانی و به عبارتی به‌دوراز احساس، گرامی داشت یک رویداد بزرگ می‌پردازد. می‌توان گفت این سبک شعر وزن ثابتی را به‌عنوان قاعده و قانون ندارد.

Elegy: این قالب از شعر که به‌صورت دوبیتی با وزن‌های معلوم و موضوع‌های مختلف است موضوعات شعر شامل مرثیه‌ها و سوگندنامه‌ها است.

 Free verse: قالب شعری در این سبک به‌صورت آزاد می‌باشد و انواع سروده‌های شاعران در این سبک از وزن و قاعدهٔ پایبندی پیروی نمی‌کند.

Cinquian: قالب شعری مربوط به این سبک شعر به پنج مصرع با وزن و چینشی متفاوت در قافیه گروه‌بندی می‌شود.

Ballad: خود معنی واژهٔ بالاد در عبارت تصنیف است. این نوع سبک شعر کوتاه می باشد و به حالت روایی است در اغلب موارد مورداستفاده از این شعر برای خواندن آواز است. خود اشعار بالاد به 2 گروه تفکیک می‌شوند که بانام‌های literary ballad و folk ballad می‌باشند.

Sonnet: این سبک شعر را می‌توان نوعی غزل خواند با این تفاوت که غزلی تک بند و دارای چهارده سطر می‌باشد که این‌ها دارای قافیه‌بندی به خصوصی است.

balnk verse: این قالب شعر بدون وزن قافیه است و به عبارتی معادل اشعار نو در ادبیات فارسی ما می‌باشد.

Acrostic: این قالب شعری به‌طوری است که اولین و یا آخرین حرف هر مصراع یک کلمه و یا جمله‌ای کلیدی را تشکیل می‌دهد.

Limerick: این شعر مضمونی در قالب طنز و شوخی می‌باشد و دارای قالب وزنی آناپستیک است.
triolet: این قالب شعری برای بروز احساسات و یا موضوعات مهم مورداستفاده قرار می‌گیرد ازنظر ساختار آن باید بگوییم دارای هشت مصرع است و نوع و چیدمان قرارگیری قافیه‌ها به‌صورت ocoo,ococ می‌باشد.

Epic: نوع قالب شعری برای اشعار حماسی و یا رزم‌نامه‌ها به کار می‌رود و خود این اشعار را به دو نوع تقسیم‌بندی می‌کنیم نوع اول folk or tradition epics و حماسه‌های ادبی literary epics می‌باشد.

 

 

 

 


نظرات (0)

    نظر بدهید